Nằm sát Thủ đô, Hưng Yên đang tận dụng lợi thế để bứt lên thành vùng động lực mới

Dư địa đô thị hóa và vai trò kết nối vùng

Với diện tích tự nhiên hơn 2.500 km² và quy mô dân số trên 3,5 triệu người, Hưng Yên đang nổi lên là một trong những địa phương có mật độ dân cư cao và dư địa phát triển đô thị đáng kể của vùng đồng bằng sông Hồng. Những năm gần đây, bức tranh kinh tế – xã hội của tỉnh ghi nhận nhiều chuyển biến tích cực, tạo nền tảng cho việc mở rộng không gian phát triển trong giai đoạn mới.

Theo số liệu tổng hợp, năm 2025, tốc độ tăng trưởng GRDP của Hưng Yên ước đạt 8,78%, nằm trong nhóm 10 địa phương có mức tăng trưởng cao của cả nước. Quy mô kinh tế đạt khoảng 166.106 tỷ đồng, phản ánh sự mở rộng đáng kể của các ngành công nghiệp, dịch vụ và đô thị. Cùng với đó, công tác quy hoạch và phát triển đô thị được đẩy mạnh, đưa tỷ lệ đô thị hóa của tỉnh lên khoảng 34% – con số cho thấy quá trình chuyển dịch từ không gian nông thôn sang đô thị đang diễn ra rõ nét.

Trong Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh, Hưng Yên được xác định nằm trong vùng động lực phát triển phía Đông của Vùng Thủ đô Hà Nội, giữ vai trò kết nối quan trọng giữa Thủ đô với các tỉnh duyên hải Bắc Bộ. Việc điều chỉnh quy hoạch được xây dựng trên cơ sở đánh giá toàn diện các yếu tố về điều kiện tự nhiên, hiện trạng kinh tế – xã hội, hệ thống đô thị – nông thôn, kết cấu hạ tầng và những lợi thế mới hình thành sau quá trình hợp nhất địa giới hành chính.

Trên nền tảng đó, Quy hoạch tỉnh Hưng Yên lựa chọn mô hình tổ chức không gian phát triển theo hai cực chủ đạo. Cực phát triển gần Thủ đô Hà Nội được định hướng trở thành khu vực động lực tăng trưởng, ưu tiên phát triển đô thị, công nghiệp, dịch vụ chất lượng cao, logistics, giáo dục – đào tạo và y tế. Đây là khu vực có lợi thế nổi trội về hạ tầng giao thông và khả năng liên kết vùng, đóng vai trò dẫn dắt tăng trưởng kinh tế của tỉnh đến năm 2030.

Cực phát triển còn lại, hướng về phía Đông và khu vực ven biển, được xác định là không gian mở rộng trong dài hạn. Khu vực này gắn với phát triển công nghiệp, đô thị mới, dịch vụ và logistics theo trục Đông – Tây, từng bước hình thành cực tăng trưởng mới, qua đó tạo sự cân bằng không gian phát triển và giảm áp lực cho khu vực giáp Thủ đô. Phát biểu tại hội nghị về Quy hoạch Vùng Thủ đô Hà Nội, ông Nguyễn Hữu Nghĩa - Bí thư Tỉnh ủy Hưng Yên nhấn mạnh lợi thế đặc biệt của tỉnh khi tiếp giáp trực tiếp với Hà Nội, đồng thời cho rằng phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng, nhất là hạ tầng giao thông liên vùng, có ý nghĩa quyết định đối với việc nâng cao sức cạnh tranh của địa phương.

Hạ tầng giao thông, trục sông Hồng và định hướng phát triển bền vững

Để hiện thực hóa mô hình hai cực tăng trưởng, Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Hưng Yên đặt trọng tâm vào phát triển hệ thống kết cấu hạ tầng giao thông mang tính liên kết vùng. Sau hợp nhất, tổng chiều dài hệ thống đường bộ trên địa bàn tỉnh đạt khoảng 17.989 km, trong đó có 26,55 km đường cao tốc, 278,435 km quốc lộ, 793,64 km đường tỉnh cùng mạng lưới giao thông đường thủy nội địa phong phú. Đây là lợi thế quan trọng giúp Hưng Yên tăng cường kết nối với Hà Nội, Hải Phòng, Quảng Ninh và các trung tâm kinh tế lớn trong khu vực.

Nhiều dự án giao thông trọng điểm đã và đang được triển khai, như tuyến đường bộ ven biển, đường cao tốc CT.08, tuyến đường kết nối di sản văn hóa – du lịch và phát triển kinh tế dọc sông Hồng. Những dự án này không chỉ tạo động lực cho phát triển đô thị, công nghiệp và dịch vụ, mà còn mở ra không gian phát triển mới theo hướng bền vững, gắn kết hạ tầng với bảo tồn giá trị văn hóa – sinh thái.

Đáng chú ý, Quy hoạch tỉnh thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 xác định nhu cầu phát triển hệ thống cầu vượt sông Hồng nhằm tăng cường kết nối trực tiếp với Thủ đô Hà Nội. Một số công trình quan trọng như cầu Ngọc Hồi (Vành đai 3,5) và cầu Mễ Sở (Vành đai 4) đã được xác định trong các quy hoạch liên quan và đang được triển khai theo kế hoạch của cơ quan có thẩm quyền. Đây được xem là những điểm mở quan trọng giúp Hưng Yên mở rộng không gian phát triển đô thị và thu hút đầu tư.

Một nội dung xuyên suốt trong Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh là xác định sông Hồng không chỉ là ranh giới tự nhiên mà còn là trục phát triển tổng hợp về kinh tế, văn hóa, du lịch và sinh thái. Trên cơ sở đó, quy hoạch định hướng hình thành hành lang phát triển ven sông gắn với bảo tồn di sản, phát triển đô thị sinh thái, dịch vụ và du lịch. Phố Hiến được xác định là trung tâm văn hóa – lịch sử đặc sắc của tỉnh, đóng vai trò hạt nhân trong tổ chức không gian du lịch và dịch vụ văn hóa.

Theo báo cáo thuyết minh quy hoạch, Hưng Yên hiện có hơn 1.800 di tích lịch sử – văn hóa, trong đó có nhiều di tích cấp quốc gia và di tích quốc gia đặc biệt, cùng 29 di sản văn hóa phi vật thể cấp quốc gia. Quy hoạch nhấn mạnh yêu cầu bảo tồn, tôn tạo các giá trị di sản gắn với phát triển du lịch văn hóa, du lịch tâm linh và du lịch trải nghiệm, hình thành chuỗi không gian liên hoàn, giàu bản sắc dọc sông Hồng.

Tại phiên họp thẩm định Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Hưng Yên, các thành viên Hội đồng thẩm định đánh giá cao chất lượng hồ sơ quy hoạch, đồng thời góp ý tập trung vào việc phát huy lợi thế sau hợp nhất tỉnh, quan tâm phát triển không gian ngầm, hệ thống giao thông tàu điện ngầm, khai thác tiềm năng du lịch trục sông Hồng và bảo đảm an ninh lương thực. Phát biểu tại phiên họp, ông Phạm Quang Ngọc - Chủ tịch UBND tỉnh, Chủ tịch Hội đồng thẩm định nhấn mạnh yêu cầu quy hoạch phải có tầm nhìn đến năm 2050, thậm chí xa hơn, đồng thời hoàn thiện các nội dung về giao thông đồng bộ, mạng lưới đường sắt, hệ thống cảng sông và phát triển đô thị xanh, thông minh.

Điều chỉnh Quy hoạch tỉnh Hưng Yên thời kỳ 2021–2030, tầm nhìn đến năm 2050 được xem là bản quy hoạch tổng thể, dài hạn, bám sát định hướng của Trung ương và thực tiễn phát triển của địa phương. Trên nền tảng đó, Hưng Yên kỳ vọng tạo dựng không gian phát triển cân bằng, nâng cao chất lượng sống của người dân và từng bước khẳng định vai trò là cực tăng trưởng quan trọng trong vùng đồng bằng sông Hồng.

Phú Quý