Nông dân Thanh Hóa trồng thử nghiệm giống gia vị "quen mà lạ", mang về nguồn thu hàng trăm triệu đồng mỗi hecta
Nông dân Thanh Hóa đang từng bước chuyển đổi cơ cấu cây trồng chủ lực trong vụ đông.
Nông dân Trường Văn chuyển hướng sản xuất
Những ngày cuối năm, trên các cánh đồng xã Trường Văn (tỉnh Thanh Hóa), sắc xanh của cây hành tăm trải dài, tạo nên một bức tranh nông nghiệp khác biệt so với nhiều vùng sản xuất lúa truyền thống. Sự thay đổi này không chỉ phản ánh chuyển dịch cơ cấu cây trồng mà còn cho thấy tư duy mới của nông dân địa phương trong việc tìm kiếm hướng đi hiệu quả hơn cho sản xuất vụ đông.
Trước đây, Trường Văn là địa phương có truyền thống canh tác cây vụ đông, song hiệu quả kinh tế chưa tương xứng với công sức bỏ ra. Điều kiện thổ nhưỡng không đồng đều, thời tiết diễn biến thất thường, trong khi thị trường tiêu thụ nhiều biến động khiến thu nhập của người dân thiếu ổn định, khó tích lũy lâu dài. Phần lớn hộ dân vẫn phụ thuộc vào cây lúa dù lợi nhuận mang lại không cao.
Từ thực tế đó, chính quyền địa phương đã chủ động định hướng chuyển đổi cơ cấu cây trồng, khuyến khích nông dân mạnh dạn thử nghiệm những loại cây có giá trị kinh tế cao hơn, phù hợp với điều kiện canh tác và nhu cầu thị trường. Sau nhiều năm theo dõi, đánh giá, cây hành tăm dần khẳng định được ưu thế và được lựa chọn là cây trồng chủ lực trong vụ đông của xã Trường Văn.
Gắn bó với cây hành tăm từ những ngày đầu, bà Vũ Thị Ngượi - thôn Trung Liệt cho biết loại cây này không đòi hỏi lao động quá nặng nhọc nhưng yêu cầu người trồng phải tuân thủ nghiêm ngặt quy trình kỹ thuật. Khâu làm đất được xem là yếu tố then chốt, bởi hành tăm ưa đất khô, tơi xốp, không chịu được úng. Vì vậy, luống trồng phải cao, rãnh thoát nước tốt, đồng thời người dân thường tận dụng rơm rạ, vỏ trấu để phủ mặt luống, vừa giữ ẩm, vừa hạn chế cỏ dại và cải tạo đất.
Hành tăm có thời gian sinh trưởng kéo dài từ 5 đến 6 tháng, trải qua nhiều công đoạn chăm sóc. Tuy nhiên, nếu tuân thủ đúng kỹ thuật, năng suất bình quân có thể đạt 5–6 tạ mỗi sào (500 m²). Vào thời điểm giá cao, dao động từ 38.000–40.000 đồng/kg, sau khi trừ chi phí, người trồng có lãi khá, vượt trội so với nhiều cây trồng truyền thống.
“So với trồng lúa, hành tăm cho hiệu quả cao hơn nhiều lần. Một sào lúa được mùa cho năng suất khoảng 3,5 tạ, với giá bán 7.000–8.000 đồng/kg, thu về hơn 2,4 triệu đồng. Trong khi đó, một sào hành tăm nếu được mùa, được giá có thể mang lại 18–20 triệu đồng”, bà Ngượi chia sẻ.
Nông dân gắn sản xuất với thị trường, tạo sinh kế bền vững
Không chỉ dừng lại ở hiệu quả kinh tế trên cùng đơn vị diện tích, cây hành tăm còn mở ra hướng sản xuất linh hoạt cho nông dân Trường Văn. Theo bà Vũ Thị Thời - thôn Yên Lăng, trước đây gia đình bà chủ yếu trồng lúa nhưng thu nhập không cao. Khi thấy nhiều hộ trồng hành tăm đạt hiệu quả, bà mạnh dạn chuyển hơn 2 sào đất sang trồng loại cây này.
Hành tăm chỉ trồng một vụ trong năm, thường xuống giống vào khoảng tháng 9 và thu hoạch vào tháng 2–3 năm sau. Khoảng thời gian đất nghỉ giữa các vụ, người dân có thể trồng thêm vừng, lạc hoặc ngô để tăng thu nhập, giúp khai thác tối đa quỹ đất canh tác. Đây được xem là lợi thế đáng kể trong bối cảnh diện tích đất nông nghiệp ngày càng bị thu hẹp.
Một điểm thuận lợi khác là đầu ra sản phẩm tương đối ổn định. Khi bước vào vụ thu hoạch, thương lái từ nhiều địa phương tìm đến tận ruộng thu mua. Xe đến gom hàng và vận chuyển đi tiêu thụ tại các tỉnh, thành phố trên cả nước, giúp nông dân giảm chi phí vận chuyển, không phải lo tìm thị trường. Điều này tạo tâm lý yên tâm sản xuất, hạn chế rủi ro về tiêu thụ.
Theo ông Đỗ Quang Trung - Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Trường Văn, tổng giá trị sản xuất vụ đông xuân 2024–2025 trên địa bàn xã ước đạt hơn 47 tỷ đồng. Trong đó, các loại rau màu chủ lực như hành tăm, cà chua, khoai tây, rau cải… đóng góp nguồn thu quan trọng. Riêng hành tăm và cà chua mang lại thu nhập từ 160–200 triệu đồng/ha, cao hơn rõ rệt so với nhiều loại cây trồng khác.
Trên cơ sở đó, trong vụ đông xuân 2025–2026, xã Trường Văn xác định hành tăm là cây trồng chủ lực, với mục tiêu mở rộng diện tích lên khoảng 75 ha, năng suất bình quân 12 tấn/ha, tổng sản lượng ước đạt 900 tấn. Việc mở rộng diện tích trồng hành tăm không chỉ nâng cao giá trị sản xuất nông nghiệp mà còn tạo việc làm ổn định cho lao động nông thôn, đặc biệt trong thời gian nông nhàn.
Thực tế cho thấy, nhờ cây hành tăm, nhiều hộ nông dân trong xã đã cải thiện rõ rệt thu nhập, từng bước vươn lên khá giả. Mô hình này đang được địa phương đánh giá là phù hợp với định hướng tái cơ cấu sản xuất nông nghiệp gắn với mục tiêu xây dựng nông thôn mới.
Trong thời gian tới, xã Trường Văn tiếp tục khuyến khích nông dân mở rộng diện tích trồng hành tăm theo hướng tập trung, đồng thời đẩy mạnh ứng dụng tiến bộ khoa học kỹ thuật nhằm nâng cao năng suất và chất lượng sản phẩm. Địa phương dự kiến phối hợp với các chuyên gia, cán bộ kỹ thuật tổ chức tập huấn về quy trình trồng, chăm sóc, phòng trừ sâu bệnh, bảo quản và tiếp cận thị trường tại những thôn có diện tích trồng từ 2–3 ha trở lên. Đây được xem là bước đi cần thiết để mô hình trồng hành tăm phát triển bền vững, góp phần nâng cao đời sống cho nông dân địa phương.