Nông dân xã Tuyên Sơn đổi cây keo, cây sắn sang trồng "đặc sản quý"

Nông dân Tuyên Sơn chuyển đổi sinh kế từ đất gò đồi

Trên những sườn đồi thoai thoải tại xã Tuyên Sơn (Quảng Trị), vườn bưởi Phúc Trạch trải dài một màu xanh mướt, quả lủng lẳng trên cành. Với nhiều nông dân nơi đây, hình ảnh những trái bưởi căng tròn, vàng ươm không chỉ báo hiệu một mùa thu hoạch thuận lợi, mà còn là kết quả của hành trình chuyển đổi cây trồng đầy kiên trì trên vùng đất gò đồi từng được xem là khô cằn, khó canh tác.

Năm nay, điều kiện thời tiết khá thuận lợi, nắng mưa tương đối điều hòa, sâu bệnh ít xuất hiện. Nhờ đó, bưởi cho năng suất cao, mẫu mã đẹp, chất lượng ổn định. Đáng chú ý, giá bưởi giữ được mức khá so với nhiều năm trước, thậm chí có thời điểm tăng mạnh, tạo thêm động lực để người trồng bưởi yên tâm đầu tư, mở rộng sản xuất.

Tuyên Sơn là xã miền núi, nằm giáp ranh với Hương Khê – vùng đất được xem là cái nôi của thương hiệu bưởi Phúc Trạch nổi tiếng. Nhận thấy điều kiện khí hậu và thổ nhưỡng có nhiều nét tương đồng, hơn một thập kỷ trước, một số nông dân địa phương đã mạnh dạn đưa giống bưởi đặc sản này về trồng thử nghiệm trên đất đồi.

Thời điểm đó, không ít người còn tỏ ra dè dặt. Trước khi có bưởi, sinh kế của phần lớn hộ dân dựa vào keo, sắn, ngô. Việc trồng bưởi đòi hỏi vốn đầu tư ban đầu lớn, thời gian kiến thiết dài, kỹ thuật chăm sóc phức tạp. Câu hỏi “liệu bưởi có hợp đất, hợp khí hậu hay không” từng là nỗi băn khoăn chung của nhiều gia đình.

Thực tế thu hoạch từ những vườn bưởi đầu tiên đã dần xóa bỏ sự hoài nghi đó. Trái bưởi Phúc Trạch trồng tại Tuyên Sơn có kích thước lớn, mẫu mã đẹp, hương vị ngọt thanh đặc trưng. Thương lái tìm đến tận vườn thu mua, mang lại nguồn thu cao hơn hẳn so với các cây trồng truyền thống. Từ chỗ trồng thử vài chục gốc, nhiều hộ đã mở rộng diện tích, hình thành vùng cây ăn quả tập trung trên đất gò đồi.

Sản xuất an toàn và mở rộng đầu ra cho nông dân trồng bưởi

Một trong những yếu tố tạo nên giá trị cho bưởi Phúc Trạch tại Tuyên Sơn là việc nông dân ngày càng chú trọng đến sản xuất an toàn. Nhiều hộ đã áp dụng quy trình VietGAP, kiểm soát chặt chẽ từ khâu chọn giống, bón phân đến phòng trừ sâu bệnh. Quả bưởi được bọc túi từ khi còn non để hạn chế côn trùng và tác động bất lợi của thời tiết. Phân bón hóa học được sử dụng có kiểm soát, ưu tiên phân hữu cơ và thuốc bảo vệ thực vật sinh học, giúp bảo đảm chất lượng và độ an toàn của sản phẩm.

Nhờ quy trình chăm sóc bài bản, bưởi cho quả đồng đều, trọng lượng trung bình khoảng 1–1,2kg/quả, vỏ mỏng, ruột hồng, vị ngọt thanh. Ông Nguyễn Hồng Thơ, ở thôn 4, cho biết gia đình ông từng gắn bó với cây keo nhưng thu nhập bấp bênh. Từ khi chuyển sang trồng bưởi Phúc Trạch, kinh tế gia đình dần ổn định hơn. Năm nay, thay vì chỉ bán tại vườn, ông chủ động chở bưởi ra các thị trường lân cận như Hà Tĩnh, Nghệ An, nhờ đó giá bán tăng lên mức 25.000–30.000 đồng/quả, cao gấp nhiều lần so với năm trước.

Trang trại của gia đình ông Thơ có diện tích khoảng 3ha, trong đó 2ha trồng bưởi, mỗi năm thu hoạch khoảng 15.000 quả. Sau khi trừ chi phí, lợi nhuận đạt gần 150 triệu đồng – con số mà theo ông, trước đây chưa từng nghĩ tới. Không chỉ các hộ có diện tích lớn, nhiều nông dân trồng bưởi quy mô vừa và nhỏ cũng cải thiện đáng kể thu nhập. Tại thôn Tân Đức, hàng chục mô hình trồng bưởi được đầu tư bài bản, mang lại nguồn thu ổn định từ vài chục đến cả trăm triệu đồng mỗi năm.

Cùng với việc nâng cao chất lượng sản phẩm, bài toán đầu ra cũng được địa phương và người dân quan tâm. Những năm gần đây, các hợp tác xã và cơ sở thu mua đã chủ động quảng bá bưởi Phúc Trạch trên mạng xã hội và các sàn thương mại điện tử. Hình ảnh vườn bưởi, quy trình sản xuất an toàn được giới thiệu rộng rãi, giúp người tiêu dùng ở xa dễ dàng tiếp cận. Nhờ đó, bưởi Tuyên Sơn đã có mặt tại nhiều tỉnh, thành phố lớn như Hà Nội, Đà Nẵng, TP.HCM, được bày bán tại các cửa hàng và siêu thị nông sản sạch. Một số hộ còn ký được hợp đồng bao tiêu, góp phần giảm rủi ro thị trường và ổn định thu nhập cho nông dân.

Nhược Vy