Có vị trí đắc địa ngoài khơi, vùng đất "đặc biệt" của Quảng Ninh sẽ giữ vai trò cực tăng trưởng chiến lược của khu vực Bắc Bộ sau sáp nhập

Cực tăng trưởng mới của Quảng Ninh trong không gian biển đảo phía Bắc

Trong chiến lược phát triển dài hạn của Quảng Ninh, Đặc khu Vân Đồn được xác định là điểm đột phá quan trọng, nơi hội tụ đầy đủ các điều kiện về vị trí địa kinh tế, hạ tầng và thể chế để hình thành một trung tâm tăng trưởng mới của miền Bắc. Với diện tích hơn 2.170 km², trong đó phần mặt biển chiếm gần 1.600 km² và hơn 600 hòn đảo lớn nhỏ, Vân Đồn là quần đảo lớn nhất khu vực miền Bắc, sở hữu không gian phát triển hiếm có so với nhiều địa phương ven biển khác.

Vân Đồn nằm trên tuyến hàng hải quốc tế sôi động, giữ vị trí trung chuyển giữa tuyến biển Hạ Long – Móng Cái và kết nối thuận lợi với đất liền thông qua Quốc lộ 18A, 4B cùng hệ thống cảng biển. Từ cảng Vạn Hoa hoặc khu vực phía Bắc đảo Cái Bầu, khoảng cách đường biển tới đảo Hải Nam (Trung Quốc) chỉ khoảng 200 hải lý, tới Hồng Kông khoảng 580 hải lý và Singapore khoảng 1.300 hải lý. Đây là những cự ly được giới lữ hành đánh giá phù hợp để phát triển các tour du lịch biển quốc tế và dịch vụ logistics đường biển.

Ở góc độ hàng không, lợi thế của Vân Đồn càng rõ nét hơn. Với bán kính bay từ 1–2 giờ, Vân Đồn có thể kết nối trực tiếp tới nhiều trung tâm kinh tế, tài chính và du lịch của Trung Quốc cũng như thủ đô các nước Đông Nam Á. Trong khi chỉ cần 3–4 giờ bay để tiếp cận Bắc Kinh, Seoul, Tokyo hay Dubai.

Nhận diện rõ những lợi thế chiến lược đó, trong hơn một thập kỷ qua, Quảng Ninh đã kiên trì lựa chọn Vân Đồn làm điểm đột phá phát triển. Quá trình xây dựng Đặc khu Vân Đồn không chỉ dựa trên mong muốn chủ quan, mà được chuẩn bị bằng các căn cứ khoa học, kinh nghiệm quốc tế và thực tiễn phát triển của địa phương. Mục tiêu xuyên suốt là tạo lập một thể chế đặc biệt, song hành với đột phá về hạ tầng “cứng” và “mềm”, qua đó thu hút nhà đầu tư chiến lược, hình thành môi trường đầu tư thuận lợi, nơi giá trị được tái đầu tư và lan tỏa bền vững.

Trong giai đoạn 2020–2025, huyện Vân Đồn (cũ) nay là Đặc khu Vân Đồn đã đạt được nhiều kết quả nổi bật. Thu nhập bình quân đầu người năm 2025 ước đạt khoảng 120 triệu đồng/năm, cao hơn mức bình quân chung của tỉnh. Tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt hơn 92.800 tỷ đồng, tăng trưởng bình quân trên 15%/năm, cao hơn tốc độ tăng của toàn tỉnh và tăng hơn 70% so với giai đoạn 2016–2020. Kim ngạch xuất khẩu hàng hóa đạt khoảng 27,2 triệu USD, bình quân hơn 5 triệu USD/năm. Đáng chú ý, địa phương không còn hộ nghèo, hộ cận nghèo theo chuẩn nghèo đa chiều của tỉnh và Trung ương.

Định vị Vân Đồn trong giai đoạn 2025–2030: hạ tầng, đầu tư chiến lược và kinh tế xanh

Bước sang giai đoạn 2025–2030, Đặc khu Vân Đồn được kỳ vọng trở thành một cực tăng trưởng chiến lược không chỉ của Quảng Ninh mà còn của cả nước. Định hướng đặt ra là xây dựng Vân Đồn trở thành đặc khu kinh tế đa ngành, đô thị xanh – thông minh – hiện đại, có năng lực cạnh tranh ở tầm khu vực và quốc tế. Để đạt mục tiêu này, Vân Đồn được xác định phải đi đầu trong triển khai các chủ trương lớn, tạo sức lan tỏa và khẳng định vai trò động lực phát triển.

Một trong những trụ cột then chốt là hoàn thiện hệ thống giao thông đa phương thức. Trên nền tảng đã có, gồm Sân bay quốc tế Vân Đồn, cảng Ao Tiên và tuyến cao tốc Hạ Long – Vân Đồn – Móng Cái, địa phương tiếp tục hướng tới hình thành chuỗi logistics – du lịch chất lượng cao. Cảng Ao Tiên mang lại lợi thế vận tải hàng hóa khối lượng lớn, kết nối trực tiếp với các tuyến biển quốc tế, trong khi tuyến cao tốc xuyên tâm giúp rút ngắn thời gian di chuyển từ Hà Nội, Hải Phòng tới Vân Đồn, đồng thời giảm đáng kể chi phí logistics.

Trong giai đoạn 2026–2030, Quảng Ninh đang nghiên cứu dự án đầu tư xây dựng tuyến giao thông kết nối liên đảo tại Đặc khu Vân Đồn, với tổng chiều dài khoảng 58,2 km, bao gồm 9 cây cầu dài hơn 14 km cùng các đoạn đường xây mới và nâng cấp. Dự án này được kỳ vọng tạo bước đột phá về kết nối không gian phát triển, mở rộng khả năng khai thác kinh tế – du lịch trên hàng trăm đảo của Vân Đồn, trong đó có những điểm đến nổi tiếng như Minh Châu, Quan Lạn, Ngọc Vừng, Bản Sen hay Thắng Lợi.

Song song với hạ tầng, chất lượng thu hút đầu tư là yếu tố được đặc khu đặc biệt chú trọng. Thay vì mở rộng bằng mọi giá, Vân Đồn định hướng lựa chọn nhà đầu tư chiến lược có năng lực tài chính, tầm nhìn dài hạn và cam kết phát triển bền vững. Các lĩnh vực ưu tiên gồm đổi mới sáng tạo, công nghệ cao, kinh tế xanh, kinh tế tuần hoàn và du lịch sinh thái gắn với hệ sinh thái tự nhiên biển đảo.

Lợi thế thiên nhiên của Vân Đồn là yếu tố nền tảng cho chiến lược này. Hệ sinh thái biển đảo đa dạng, cảnh quan đặc sắc cùng kho tàng văn hóa bản địa giàu bản sắc giúp Vân Đồn có khả năng định vị rõ nét trên bản đồ du lịch cao cấp. Thực tế cho thấy, nhờ sự ưu tiên đầu tư nguồn lực của tỉnh, kết cấu hạ tầng kỹ thuật – xã hội của Vân Đồn đã có bước phát triển vượt bậc, với hàng loạt tuyến đường huyết mạch, khu đô thị mới và công trình dịch vụ chất lượng cao được hình thành.

Mới đây, việc Quảng Ninh trao quyết định đầu tư cho hai dự án dịch vụ – du lịch đẳng cấp quốc tế tại Vân Đồn với tổng vốn hơn 76.600 tỷ đồng được xem là tín hiệu mở màn quan trọng. Đây không chỉ là dòng vốn cụ thể, mà còn mang ý nghĩa khẳng định niềm tin của nhà đầu tư vào định hướng phát triển đặc khu, tạo cú hích để hiện thực hóa mục tiêu xây dựng Vân Đồn trở thành đặc khu kinh tế thế hệ mới trong giai đoạn tới.

Phú Quý