Vai trò cửa ngõ Bắc Trung bộ của Thanh Hoá ngày càng hiện rõ nhờ một trung tâm giao thương
Trong chiến lược phát triển kinh tế biển, Thanh Hoá xác định khu vực này là hạ tầng trọng điểm.
Thanh Hoá đẩy mạnh đầu tư Cảng biển Nghi Sơn, hướng tới vai trò cửa ngõ giao thương Bắc Trung bộ
Trong chiến lược phát triển kinh tế biển và logistics, Thanh Hoá xác định hệ thống cảng biển, đặc biệt là Cảng biển Nghi Sơn giữ vai trò hạ tầng then chốt, tạo động lực lan tỏa cho tăng trưởng công nghiệp, thương mại và xuất nhập khẩu của tỉnh cũng như khu vực Bắc Trung bộ. Những năm gần đây, Cảng biển Nghi Sơn đã và đang được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại, mở rộng không gian phát triển và từng bước định hình vai trò là trung tâm giao thương quan trọng trên bản đồ hàng hải Việt Nam.
Cùng với định hướng phát triển bền vững, Thanh Hoá tập trung hoàn thiện kết cấu hạ tầng cảng biển gắn với các tuyến giao thông kết nối liên vùng. Nhiều tuyến đường trọng điểm, khu bến cảng, khu neo đậu chuyển tải và luồng hàng hải tại Cảng biển Nghi Sơn đã được đầu tư xây dựng và đưa vào khai thác. Đến nay, Cảng biển Nghi Sơn có tổng cộng 22 bến và khu bến, trong đó 11 bến, khu bến đã đi vào hoạt động. Hệ thống này bao gồm 6 bến cảng tổng hợp có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên tới 70.000 tấn và 5 bến cảng chuyên dùng phục vụ các dự án công nghiệp quy mô lớn như Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn, Trung tâm Nhiệt điện Nghi Sơn và Nhà máy Xi măng Nghi Sơn.
Năng lực thông qua hàng hóa của Cảng biển Nghi Sơn hiện đạt khoảng 81 triệu tấn mỗi năm. Bên cạnh các bến cảng truyền thống, nhiều hạng mục quan trọng khác đã được đưa vào vận hành, như khu neo chuyển hàng rời và dịch vụ kỹ thuật Nghi Sơn, khu neo chuyển tải than cho Nhà máy Nhiệt điện Nghi Sơn 2. Đáng chú ý, bến phao nổi SPM của Nhà máy Lọc hóa dầu Nghi Sơn có khả năng tiếp nhận tàu trọng tải lên tới 400.000 tấn, góp phần nâng cao năng lực tiếp nhận tàu lớn và đa dạng hóa loại hình hàng hóa.
Song song với đầu tư hạ tầng cứng, tỉnh Thanh Hoá và Trung ương đã ban hành nhiều cơ chế, chính sách nhằm thu hút các hãng vận tải biển, khuyến khích hoạt động xuất nhập khẩu qua Cảng biển Nghi Sơn. Đây được xem là nền tảng quan trọng để gia tăng sản lượng hàng hóa thông qua cảng, mở rộng nguồn thu ngân sách và tạo thêm việc làm cho lao động địa phương. Giai đoạn 2021–2024, tổng kim ngạch xuất nhập khẩu hàng hóa qua Cảng biển Nghi Sơn đạt khoảng 34,73 tỷ USD; thu ngân sách Nhà nước đạt 67.105 tỷ đồng. Riêng 11 tháng đầu năm 2025, thu ngân sách Nhà nước qua cảng ước đạt khoảng 18.000 tỷ đồng và dự kiến cả năm vượt 18.130 tỷ đồng.
Cảng biển Nghi Sơn cũng đã thu hút sự tham gia của các hãng tàu container trong và ngoài nước. Hiện có ba hãng tàu vận chuyển container quốc tế khai thác tuyến qua cảng, gồm Công ty CP CMA-CGM Việt Nam và Công ty Vận tải biển VIMC, cùng một hãng tàu container nội địa là Công ty TNHH Đại lý và Tiếp vận Hải An. Cuối tháng 6 vừa qua, tuyến vận tải container Hải Phòng – Nghi Sơn trung chuyển hàng hóa đi quốc tế được đưa vào khai thác với tần suất hai chuyến mỗi tuần và dự kiến nâng lên 5–6 chuyến mỗi tuần vào năm 2026. Những bước đi này góp phần mở rộng kết nối, giảm dần sự phụ thuộc vào trung chuyển qua các cảng lớn khác.
Gỡ điểm nghẽn logistics để Cảng biển Nghi Sơn phát huy vai trò cửa ngõ của Thanh Hoá
Dù được đánh giá là một trong những cảng biển có tốc độ phát triển nhanh, hoạt động xuất nhập khẩu qua Cảng biển Nghi Sơn vẫn chưa tương xứng với tiềm năng và kỳ vọng. Tần suất các chuyến tàu quốc tế hiện còn thấp, bình quân khoảng 10 ngày mỗi chuyến, trong khi tàu nội địa khoảng 7 ngày mỗi chuyến. Việc chưa đa dạng tuyến vận tải khiến nhiều lô hàng phải trung chuyển qua các cảng khác, làm gia tăng chi phí logistics.
Bên cạnh đó, cơ cấu mặt hàng xuất nhập khẩu qua cảng chưa thực sự phong phú; giá cước vận chuyển đường biển và chi phí dịch vụ cảng vẫn ở mức cao so với một số cảng trong khu vực. Hạ tầng bốc xếp, kho bãi và máy móc thiết bị chưa được đầu tư đồng bộ, trong bối cảnh Cảng biển Nghi Sơn chưa có cảng container chuyên dụng đi vào khai thác. Ngoài ra, việc thiếu vắng các nhà đầu tư lớn trong lĩnh vực logistics, vận tải đường bộ container và hệ thống kho bãi quy mô lớn tại Khu Kinh tế Nghi Sơn và trên địa bàn tỉnh cũng tạo ra những “điểm nghẽn” trong chuỗi lưu thông hàng hóa.
Trước yêu cầu của giai đoạn phát triển mới, Thanh Hoá đang tập trung rà soát và hoàn thiện quy hoạch chi tiết hệ thống Cảng biển Nghi Sơn. Trọng tâm là mở rộng các bến container, khu kho vận, bến bãi bốc xếp, đồng thời quy hoạch các khu tái định cư phục vụ triển khai dự án cảng biển và hậu cần cảng. Cùng với đó, tỉnh ưu tiên bố trí nguồn lực để đẩy nhanh tiến độ các dự án giao thông kết nối Khu Kinh tế Nghi Sơn với các khu công nghiệp, cụm công nghiệp và các trung tâm kinh tế động lực trong tỉnh.
Theo định hướng đến năm 2030, việc mở rộng luồng hàng hải cho phép tiếp nhận tàu có trọng tải từ 100.000 DWT trở lên đã giúp Cảng biển Nghi Sơn từng bước khẳng định vai trò là cảng biển “cửa ngõ” không chỉ của Thanh Hoá mà còn của toàn vùng Bắc Trung bộ. Thực tế cho thấy, việc kết hợp đầu tư hạ tầng cảng biển với các chính sách ưu đãi đã góp phần thu hút thêm các hãng tàu quốc tế, giảm áp lực cho vận tải đường bộ, tiết kiệm chi phí logistics và nâng cao năng lực cạnh tranh cho hàng hóa xuất khẩu của tỉnh.
Khi hạ tầng cảng biển và kết nối được cải thiện đồng bộ, cùng với cải cách thủ tục hành chính và chính sách hỗ trợ tàu biển, hoạt động logistics trên địa bàn Thanh Hoá đang ghi nhận sự tăng trưởng cả về quy mô và chất lượng. Tỉnh cũng tăng cường kêu gọi đầu tư vào các khu cảng cạn ICD, hệ thống kho bãi và trung tâm logistics cấp vùng tại Khu Kinh tế Nghi Sơn, qua đó từng bước hình thành mạng lưới logistics hoàn chỉnh, phục vụ hiệu quả cho phát triển công nghiệp và thương mại của địa phương trong dài hạn.