Vùng đất 121km2 trên hành trình trở thành điểm sáng mới của trung du Nghệ An: Từ bản sắc văn hóa đến động lực tăng trưởng 8–9%/năm

Diện mạo sau sáp nhập và những động lực phát triển ở vùng trung du Nghệ An

Xã Giai Xuân mới của Nghệ An được thành lập trên cơ sở sáp nhập hai xã Giai Xuân và Tân Hợp thuộc huyện Tân Kỳ cũ, hình thành đơn vị hành chính có quy mô diện tích 121,55 km² và dân số 14.160 người. Đây là một trong những xã có quỹ đất lớn của khu vực, mở ra dư địa phát triển nông nghiệp, công nghiệp, đô thị và hạ tầng xã hội trong tương lai.

Trong những năm gần đây, việc học tập và làm theo tư tưởng, đạo đức, phong cách Hồ Chí Minh gắn với thực hiện Nghị quyết Trung ương 4 (khóa XII, XIII) được triển khai sâu rộng, tạo chuyển biến rõ nét trong đời sống cộng đồng. Giai Xuân ghi nhận tốc độ tăng trưởng kinh tế bình quân 5 năm đạt 6,6%, cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng giảm dần tỷ trọng nông nghiệp, tăng dần công nghiệp – xây dựng và dịch vụ. Tổng giá trị sản xuất năm 2025 ước đạt 696 tỷ đồng, nguồn thu ngân sách hằng năm đều vượt dự toán, tổng vốn đầu tư toàn xã hội đạt 1.285 tỷ đồng.

Trong xây dựng nông thôn mới, nhiều công trình hạ tầng kinh tế – xã hội được nâng cấp, góp phần tạo diện mạo mới khang trang, sạch đẹp. Ngành công nghiệp – xây dựng duy trì tăng trưởng ổn định với lợi thế về vật liệu xây dựng và khai thác khoáng sản. Thương mại – dịch vụ tăng bình quân 12,33%/năm. Công tác thu hút đầu tư cũng ghi nhận bước tiến khi xã có 22 dự án ngoài ngân sách với tổng vốn hơn 1.030 tỷ đồng. Người dân chủ động ứng dụng tiến bộ kỹ thuật trong sản xuất nông nghiệp, từ mô hình trồng rau an toàn đến tưới tiêu tiết kiệm, nâng cao hiệu quả canh tác. Ứng dụng công nghệ thông tin trong quản lý hành chính được đẩy mạnh, cải thiện chất lượng phục vụ người dân.

Cùng với đó, hoạt động chuyển giao khoa học kỹ thuật và đào tạo sản xuất nông nghiệp được triển khai thường xuyên, giúp nâng cao nhận thức của cán bộ và nhân dân về vai trò của khoa học – công nghệ. Trên lĩnh vực văn hóa – xã hội, giáo dục tiếp tục giữ vững phổ cập, cơ sở vật chất trường học được kiên cố hóa; các phong trào văn hóa thể thao phát triển rộng khắp; tỷ lệ hộ nghèo giảm còn 11,6%.

Sau sáp nhập, Giai Xuân có thêm cơ hội nhờ các cơ chế, chính sách đặc thù của Nghệ An, nhưng cũng đối diện thách thức như phát triển kinh tế chưa đồng đều, hạ tầng hạn chế, thu nhập người dân còn thấp và rủi ro thiên tai – dịch bệnh. Quan điểm phát triển của địa phương là đổi mới tư duy, phát huy tri thức và công nghệ, gắn tăng trưởng kinh tế với an sinh xã hội, bảo vệ môi trường và giữ vững quốc phòng – an ninh.

Động lực mới từ văn hóa bản địa, tài nguyên và định hướng phát triển giai đoạn 2025–2030

Giai đoạn 2025–2030, Giai Xuân đặt mục tiêu tăng trưởng kinh tế bình quân 8–9%/năm, thu nhập bình quân đạt 70–75 triệu đồng/người/năm, tỷ lệ hộ nghèo giảm 1–1,5%/năm, tỷ lệ bảo hiểm y tế đạt 96%, 100% xóm đạt chuẩn an ninh trật tự. Hệ thống hạ tầng tiếp tục được đầu tư, trong đó 80–85% đường giao thông cấp xã được cứng hóa. Giá trị thương mại – dịch vụ dự kiến tăng 10–11%/năm, xã phấn đấu có thêm 1–2 sản phẩm đạt chuẩn OCOP 3 sao trở lên trong nhiệm kỳ.

Giai Xuân được đánh giá là địa phương có nhiều tiềm năng phát triển nhờ tài nguyên thiên nhiên, khoáng sản và nguồn lao động dồi dào. Công tác quy hoạch đất đai, quản lý tài nguyên và bảo vệ môi trường được chú trọng, nhằm biến lợi thế đất đai thành động lực phát triển bền vững.

Một yếu tố tạo “bản sắc riêng” của Giai Xuân là văn hóa phong phú của đồng bào dân tộc Thổ. Xã xây dựng kế hoạch bảo tồn các giá trị văn hóa đặc trưng như hát ghẹo, cồng chiêng, Lễ hội Choọng Áng, Lễ cúng mừng cơm mới, nghệ thuật đan võng gai, Lễ hội Bươn Xao gắn với Di tích Thành Lê Lợi. Đây vừa là nguồn lực tinh thần, vừa là nền tảng để phát triển du lịch sinh thái – văn hóa trong tương lai.

Bên cạnh nền tảng diện tích rộng và giá trị văn hóa, năng lực thu hút đầu tư được xem là “đòn bẩy” đưa Giai Xuân phát triển nhanh hơn. Địa phương đặt mục tiêu cơ cấu lại nông nghiệp theo hướng hiện đại, an toàn, chuyên canh hàng hóa và kết nối chặt chẽ với công nghiệp, dịch vụ, du lịch để hình thành chuỗi giá trị liên kết. Ở khâu đột phá, Giai Xuân đẩy mạnh cải cách hành chính, phát triển chính quyền số, kinh tế số, xã hội số; thu hút nguồn vốn đầu tư vào giao thông, thương mại, giáo dục, y tế và du lịch sinh thái gắn với bảo tồn văn hóa truyền thống.

Với định hướng rõ ràng và mục tiêu cụ thể, Giai Xuân đang đứng trước cơ hội chuyển mình mạnh mẽ, trở thành điểm sáng phát triển mới của vùng trung du Nghệ An trong những năm tới.

Bạch Băng