Tên lửa mang đầu đạn hạt nhân 60kg, sức công phá lên đến hàng chục chục tấn TNT
Loại tên lửa này gây chú ý trong năm 2025 nhờ tầm bắn xa, tốc độ cao và khả năng tấn công mục tiêu giá trị lớn.
Vũ khí không đối không tầm xa gây chú ý trong năm 2025
Trong năm 2025, cái tên R-37M (RVV-BD) liên tục xuất hiện trong các báo cáo nghiên cứu quân sự quốc tế. Báo cáo Russian Military Power 2025 của Cơ quan Tình báo Quốc phòng Mỹ (DIA), công bố tháng 5/2025, đã xác nhận mức độ phát triển đáng kể của dòng tên lửa không đối không tầm xa này, trong đó đặc biệt đáng chú ý là việc xuất hiện phiên bản mang đầu đạn hạt nhân chiến thuật.
R-37M là bản nâng cấp sâu của tên lửa R-33 (AA-9 Amos) do Liên Xô phát triển trước đây. Tập đoàn Vympel thuộc Almaz-Antey bắt đầu phát triển thế hệ mới từ cuối thập niên 1990 và đưa vào biên chế năm 2014. Tính đến năm 2025, vũ khí này đã trải qua ít nhất ba giai đoạn nâng cấp, trong đó các nguồn tin Nga như Lenta.ru và Vz.ru cho biết phiên bản mới nhất được tích hợp đầu đạn hạt nhân chiến thuật nặng khoảng 60kg, gấp ba lần loại nổ phá mảnh thông thường. Sức công phá được ước tính tương đương vài chục tấn TNT, đủ để gây thiệt hại lớn trên diện rộng.
Ở cấu hình tiêu chuẩn, R-37M dài 4,2m, đường kính 38cm, sải cánh 72cm và trọng lượng phóng 510–600kg tùy phiên bản. Tên lửa sử dụng động cơ rocket nhiên liệu rắn hai chế độ (dual-pulse), cho phép duy trì tốc độ siêu thanh Mach 6 (khoảng 7.350km/h) trong suốt hành trình bay. Tầm bắn của R-37M phụ thuộc vào độ cao và tốc độ của máy bay mang: 150–200km ở độ cao thấp và đạt 300–398km khi được phóng từ MiG-31BM bay ở độ cao 15–20km với vận tốc Mach 2+. Đây cũng là lý do MiG-31BM được xem là nền tảng tối ưu, có khả năng mang tối đa 4 quả R-37M.
Hệ thống dẫn đường của R-37M được đánh giá là một trong những công nghệ hiện đại nhất của Nga. Ở giai đoạn đầu, tên lửa sử dụng dẫn đường quán tính và cập nhật dữ liệu qua datalink từ máy bay mẹ. Khi tới gần mục tiêu khoảng 40–50km, radar chủ động 9B-1388 sẽ chủ động tìm, khóa và bám theo mục tiêu mà không cần sự hỗ trợ từ máy bay phóng. Nhiều báo cáo cho biết tỷ lệ tiêu diệt mục tiêu trong điều kiện thực tế tiến gần mức tuyệt đối đối với các mục tiêu có diện tích phản xạ radar lớn như Su-27, MiG-29 hoặc máy bay không người lái cỡ lớn.
Năng lực tác chiến, xu hướng xuất khẩu và khả năng tích hợp đa nền tảng
Điểm đáng chú ý của R-37M không chỉ là tầm bắn xa hay tốc độ cao mà còn là nhóm mục tiêu mà nó được thiết kế để đối phó. Với tầm hoạt động lên tới 400km, loại tên lửa này hướng đến các mục tiêu giá trị cao như máy bay cảnh báo sớm, trinh sát hoặc tiếp dầu tầm xa. Một số phân tích từ The War Zone cho rằng phiên bản hạt nhân có thể tạo ra thay đổi lớn về khái niệm bảo vệ các máy bay hỗ trợ chiến trường.
Năm 2025 cũng đánh dấu bước tiến quan trọng của R-37M trên thị trường quốc tế. Tại triển lãm Aero India tháng 2/2025, Nga đã đề xuất chuyển giao công nghệ cho Ấn Độ nhằm sản xuất phiên bản xuất khẩu RVV-BD và tích hợp lên Su-30MKI. Theo Indian Defence Research Wing và BulgarianMilitary.com, gói chuyển giao bao gồm quyền sản xuất trong nước và có giá 1,3–1,5 triệu USD/quả, cạnh tranh đáng kể khi so với AIM-260 JATM của Mỹ hay Meteor của châu Âu. Nếu được chấp thuận, Su-30MKI của Ấn Độ sẽ là dòng máy bay đầu tiên ngoài Nga có khả năng tấn công mục tiêu ở cự ly gần 400km.
Tính đến cuối năm 2025, R-37M đã được tích hợp lên ba nền tảng chính của Nga: MiG-31BM (4 quả), Su-35S (2–4 quả tùy cấu hình) và Su-57 (2 quả trong khoang vũ khí). Một số nguồn tin không chính thức cho biết phiên bản thu gọn đang trong giai đoạn thử nghiệm trên Su-34 và Su-30SM2, mở rộng khả năng triển khai loại vũ khí này trên nhiều dòng máy bay khác nhau.
Sự phát triển của R-37M cho thấy xu hướng đầu tư mạnh vào tên lửa không đối không tầm xa trên thế giới, nơi năng lực tấn công ngoài tầm quan sát ngày càng được coi trọng. Với cấu hình đa dạng, tốc độ cao và công nghệ dẫn đường tiên tiến, R-37M trở thành một trong những vũ khí đáng chú ý nhất trong năm 2025 theo đánh giá của nhiều tổ chức nghiên cứu quốc phòng.