100 năm Ngày Báo chí Cách mạng Việt Nam (21/6/1925 – 21/6/2025): Báo chí Việt Nam vươn mình trong kỷ nguyên mới của dân tộc
Trong suốt 100 năm qua, báo chí cách mạng Việt Nam đã luôn đồng hành cùng dân tộc qua các chặng đường lịch sử, có nhiều đóng góp quan trọng vào sự nghiệp giải phóng dân tộc cũng như trong công cuộc xây dựng và bảo vệ đất nước. Báo chí đã trở thành tiếng nói của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị, xã hội, nghề nghiệp, là diễn đàn tin cậy của nhân dân.
Phát huy vai trò là lực lượng nòng cốt, tiên phong trong tiến trình cách mạng Việt Nam
Ngày 21 tháng 6 năm 2025 đánh dấu một mốc son đặc biệt trong lịch sử báo chí cách mạng Việt Nam – tròn 100 năm kỷ niệm sự ra đời của tờ báo Cách mạng đầu tiên của nước ta, cơ quan ngôn luận của tổ chức “Việt Nam Thanh niên Cách mạng đồng chí Hội” – báo “Thanh niên” do lãnh tụ Nguyễn Ái Quốc sáng lập đã ra số đầu tiên.
Báo chí Cách mạng Việt Nam từ khi ra đời đã mang trong mình sứ mệnh lịch sử là “vũ khí tư tưởng sắc bén” của Đảng và nhân dân, tuyên truyền đường lối cách mạng vô sản, giác ngộ quần chúng đứng lên đấu tranh giành độc lập dân tộc, như lời Chủ tịch Hồ Chí Minh từng khẳng định: “Cán bộ báo chí cũng là chiến sĩ cách mạng. Cây bút, trang giấy là vũ khí sắc bén của họ”. Trong suốt tiến trình cách mạng, từ khi thành lập Đảng đến Cách mạng Tháng Tám năm 1945, kháng chiến chống thực dân Pháp, đế quốc Mỹ và trong gần 40 năm đổi mới đất nước, báo chí luôn là lực lượng xung kích đưa đường lối, chủ trương của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước đến với nhân dân.
Tính đến tháng 12/2024, cả nước có 884 cơ quan báo chí, với khoảng 41.000 người hoạt động trong lĩnh vực báo chí, trong đó 21.000 người được cấp thẻ nhà báo. Số liệu này cho thấy báo chí là một lực lượng hùng hậu tham gia trực tiếp vào nhiệm vụ tuyên truyền đường lối, chủ trương của Đảng và chính sách, pháp luật của Nhà nước đến nhân dân, định hướng phát triển đất nước theo con đường xã hội chủ nghĩa.
Trong suốt 100 năm hình thành và phát triển, Báo chí Cách mạng Việt Nam là cầu nối giữa Đảng, Nhà nước với nhân dân, là diễn đàn để nhân dân tham gia các công việc của đất nước, giám sát và phản biện xã hội. Đồng thời, báo chí góp phần quan trọng trong việc nâng cao dân trí, khơi dậy tinh thần đoàn kết, động viên và cổ vũ quần chúng nhân dân hoàn thành thắng lợi các nhiệm vụ cách mạng qua từng giai đoạn lịch sử.
Báo chí Cách mạng còn giữ vai trò đặc biệt quan trọng trong cuộc đấu tranh bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, chống lại các quan điểm sai trái, thù địch. Trong bối cảnh các thế lực thù địch không ngừng tăng cường các âm mưu, thủ đoạn “diễn biến hòa bình”, là cơ quan ngôn luận của Đảng, Nhà nước và các tổ chức chính trị - xã hội, báo chí không chỉ tuyên truyền, phổ biến chủ nghĩa Mác - Lênin, tư tưởng Hồ Chí Minh, mà còn là vũ khí sắc bén, là lực lượng xung kích trên mặt trận đấu tranh phản bác những luận điệu xuyên tạc, phản động, góp phần giữ vững trận địa tư tưởng của Đảng.
Báo chí Cách mạng Việt Nam còn góp phần quan trọng cổ vũ hệ giá trị tích cực trong xã hội, chủ động nêu gương điển hình, lan tỏa những giá trị tốt đẹp, tăng sức đề kháng trong nhân dân trước những luận điệu sai trái, xuyên tạc của các thế lực thù địch. Trong bối cảnh bùng nổ thông tin hiện nay, báo chí giúp công chúng phân biệt đúng - sai, thật - giả giữa “ma trận” thông tin mạng xã hội. Đặc biệt, trong phòng, chống dịch Covid-19, báo chí đã nhanh chóng vào cuộc định hướng tinh thần đoàn kết, kỷ cương, tương thân tương ái trong cộng đồng. Các giá trị văn hóa, đạo đức, lý tưởng cách mạng cũng được lan tỏa mạnh mẽ qua nhiều tác phẩm báo chí, góp phần hình thành thế hệ công dân Việt Nam có bản lĩnh, trách nhiệm với quê hương, đất nước và nhân cách cao đẹp.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, với bản chất cách mạng, tính định hướng cao và sức lan tỏa mạnh mẽ, Báo chí Cách mạng Việt Nam là cầu nối đưa chủ trương, đường lối đối ngoại của Đảng, chính sách của Nhà nước đến với bạn bè quốc tế một cách kịp thời, chân thực, khách quan.
Thông qua những sản phẩm báo chí chất lượng cao, được thể hiện bằng nhiều loại hình đa phương tiện và đa ngôn ngữ, báo chí đã góp phần quan trọng trong việc quảng bá hình ảnh một Việt Nam năng động, thân thiện và đầy tiềm năng ra thế giới. Những nỗ lực ấy không chỉ nâng tầm vị thế và uy tín quốc gia trên trường quốc tế, mà còn gia tăng sức hấp dẫn của Việt Nam trong mắt bạn bè năm châu, tạo dựng môi trường thuận lợi cho hợp tác và phát triển. Qua đó, báo chí góp phần củng cố thế và lực của đất nước, phục vụ đắc lực cho sự nghiệp xây dựng và bảo vệ Tổ quốc trong giai đoạn mới.
Vươn mình cùng dân tộc, xứng tầm nền báo chí chuyên nghiệp, nhân văn, hiện đại
Trong bối cảnh toàn cầu hóa diễn tiến sâu rộng và cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư bùng nổ mạnh mẽ, Báo chí Cách mạng Việt Nam đang đứng trước những cơ hội phát triển chưa từng có, đồng thời đối mặt với những thách thức hết sức gay gắt. Sự cạnh tranh trực tiếp với mạng xã hội và các kênh truyền thông phi chính thống ngày càng quyết liệt, khi công nghệ số làm thay đổi căn bản thói quen tiếp nhận thông tin của công chúng. Nếu như báo chí chính thống phải tuân thủ nghiêm ngặt các quy định pháp luật, chuẩn mực đạo đức nghề nghiệp và quy trình kiểm chứng thông tin, thì mạng xã hội lại lan truyền tin tức với tốc độ chóng mặt, không qua kiểm định, dẫn đến tình trạng “vàng thau lẫn lộn”.
Hệ quả là hàng loạt thông tin sai lệch, xuyên tạc, chống phá Đảng và Nhà nước, bôi nhọ tổ chức, cá nhân, kích động tâm lý xã hội… xuất hiện ngày một nhiều. Điều này đặt ra yêu cầu cấp bách đối với báo chí cách mạng: phải liên tục đổi mới cả về nội dung, phương thức thể hiện lẫn tư duy nghiệp vụ để giữ vững vai trò dẫn dắt, định hướng dư luận trong dòng chảy thông tin hỗn độn hiện nay.
Không chỉ vậy, áp lực về tự chủ tài chính và sức nặng cạnh tranh của thị trường truyền thông cũng là thách thức không nhỏ. Một số cơ quan báo chí vì mục tiêu kinh tế ngắn hạn đã sa vào việc chạy theo thị hiếu tầm thường, ưu tiên nội dung giật gân, câu khách, thậm chí đánh đổi chức năng định hướng, giáo dục vốn là trách nhiệm cốt lõi của báo chí cách mạng để lấy lượng truy cập. Những biểu hiện này càng cho thấy yêu cầu nâng cao bản lĩnh chính trị, giữ vững tôn chỉ mục đích, đồng thời đổi mới sáng tạo để thích ứng mà không đánh mất bản sắc của nền báo chí cách mạng Việt Nam.
Kỷ nguyên phát triển mới của đất nước cũng đặt ra cho nền báo chí cách mạng những yêu cầu ngày càng cao, đòi hỏi báo chí phải chuyển mình mạnh mẽ, phát triển tương xứng với tầm vóc dân tộc. Nền báo chí hôm nay không chỉ cần giữ vững bản lĩnh chính trị mà còn phải hướng tới mô hình chuyên nghiệp, nhân văn và hiện đại, đủ sức đồng hành cùng quá trình hội nhập và phát triển. Điều đó đồng nghĩa với việc phải tiến hành đổi mới căn bản và toàn diện nền báo chí cách mạng, từ tư duy đến phương thức tổ chức, nhằm bảo đảm vai trò bảo vệ nền tảng tư tưởng của Đảng, đồng thời lan tỏa những giá trị tích cực, góp phần xây dựng môi trường truyền thông lành mạnh cho xã hội.
Để hiện thực hóa khát vọng ấy, báo chí cần triển khai đồng bộ nhiều giải pháp chiến lược. Trước hết, phải tiếp tục khẳng định và phát huy vai trò định hướng chính trị, tư tưởng trong bối cảnh mới, giúp dư luận xã hội nhận diện đúng – sai giữa ma trận thông tin hiện nay. Song song với đó, việc đào tạo, bồi dưỡng đội ngũ người làm báo có đạo đức nghề nghiệp trong sáng, chuyên môn vững vàng, tư duy hiện đại là yêu cầu không thể trì hoãn, bởi con người chính là trung tâm của mọi đổi mới.
Bên cạnh yếu tố con người, việc tổ chức lại bộ máy và cơ chế hoạt động của các cơ quan báo chí theo hướng tinh gọn, linh hoạt và hiệu quả cũng là điều cấp thiết. Sự phát triển của khoa học – công nghệ và quá trình chuyển đổi số đang mở ra nhiều cơ hội mới, đòi hỏi báo chí phải nhanh chóng ứng dụng công nghệ, đổi mới quy trình sản xuất – phân phối nội dung để bắt kịp xu thế truyền thông toàn cầu.
Về nội dung, báo chí cần tiếp tục hướng đến tính nhân văn, sáng tạo và gần gũi với đời sống nhân dân, phản ánh chân thực hơi thở cuộc sống và khát vọng của thời đại. Cùng với đó, tăng cường hiệu quả quản lý nhà nước về báo chí trong môi trường truyền thông số là điều quan trọng để bảo đảm sự phát triển lành mạnh, đúng định hướng của toàn hệ thống.
Trong bối cảnh hội nhập quốc tế sâu rộng, việc mở rộng hợp tác quốc tế cũng góp phần nâng cao vị thế và hình ảnh của báo chí Việt Nam trên trường quốc tế. Cuối cùng, nhưng không kém phần quan trọng, báo chí phải trở thành nguồn cảm hứng lớn, khơi dậy khát vọng phát triển đất nước phồn vinh, hạnh phúc, góp phần tạo nên sức mạnh tinh thần để dân tộc tiến bước vững chắc trong giai đoạn mới.