Vùng đất nhỏ ven sông Thu Bồn nhưng "đặc biệt quan trọng" của Đà Nẵng trong chiến lược di sản, du lịch và đô thị hóa sau sáp nhập
Vùng đất này tại Đà Nẵng đang bước vào giai đoạn phát triển mới khi kết hợp bảo tồn di sản với chuyển đổi số, tạo tiền đề hình thành “song trục sáng tạo”.
Nền tảng phát triển sau sáp nhập và ba nhiệm vụ đột phá giai đoạn 2025–2030
Phường Hội An (thành phố Đà Nẵng) được hình thành từ việc sáp nhập các phường Minh An, Sơn Phong, Cẩm Phô, Cẩm Nam và xã Cẩm Kim – khu vực trung tâm của đô thị cổ Hội An, Di sản Văn hóa thế giới. Sự hợp nhất này tạo nên một không gian đô thị có bề dày văn hóa, tiềm năng du lịch và dịch vụ mạnh mẽ, đồng thời đối diện với nhiều thách thức như biến đổi khí hậu, áp lực giao thông, nhu cầu bảo tồn di sản và phát triển hạ tầng đồng bộ.
Trong 5 năm qua, kinh tế – xã hội của các đơn vị cũ phát triển đúng định hướng, thu nhập bình quân đạt 70 triệu đồng/người/năm, tổng thu ngân sách hơn 452,7 tỷ đồng. Khu phố cổ tiếp tục được bảo tồn với 115 di tích được tu bổ, tổng kinh phí 272,5 tỷ đồng. Hệ thống trường học, y tế và hạ tầng xã hội từng bước được nâng cấp, tạo nền tảng quan trọng cho giai đoạn phát triển mới.
Giai đoạn 2025 – 2030, phường Hội An xác định ba nhiệm vụ đột phá: bảo tồn di sản đô thị cổ gắn với phát triển du lịch bền vững – thông minh; xây dựng chính quyền điện tử và chuyển đổi số toàn diện; hoàn thiện hạ tầng đô thị – xã hội thích ứng biến đổi khí hậu. Phường đặt mục tiêu tăng trưởng tổng giá trị sản phẩm bình quân 11%/năm, thu nhập bình quân đạt từ 120 triệu đồng/người vào năm 2030, tỷ lệ lao động qua đào tạo đạt 80%.
Trong định hướng chung của thành phố Đà Nẵng, Hội An giữ vai trò trọng điểm về du lịch – văn hóa. Việc phát triển kinh tế phải song hành với bảo tồn di sản, bảo đảm hài hòa giữa truyền thống và sáng tạo. Khoa học – công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số được xác định là động lực chiến lược, tạo không gian phát triển mới và nâng cao chất lượng quản trị đô thị.
Thành phố sáng tạo, di sản sống và mô hình song trục Đà Nẵng – Hội An
Không chỉ là không gian văn hóa – du lịch đặc biệt, Hội An còn là điểm sáng quốc tế. Travel + Leisure xếp hạng Hội An ở vị trí thứ 5 trong các thành phố du lịch hàng đầu thế giới dựa trên đánh giá của hơn 180.000 du khách về văn hóa, điểm tham quan, ẩm thực và giá trị tổng thể. Năm 2023, khu vực Hội An cũ (bao gồm cả phường Hội An hiện nay) gia nhập mạng lưới thành phố sáng tạo toàn cầu của UNESCO ở lĩnh vực thủ công và nghệ thuật truyền thống.
Khi hợp nhất vào hệ sinh thái phát triển của Đà Nẵng, tiềm lực sáng tạo của Hội An được nâng lên rõ rệt. Theo khung đánh giá của OECD, những đô thị kết hợp hiệu quả giữa di sản và công nghiệp văn hóa thường có mức tăng trưởng kinh tế cao hơn 15–20% so với mô hình du lịch truyền thống, cho thấy giá trị to lớn của việc phát triển “di sản sống”.
Tại hội nghị tổng kết quy hoạch Di sản Đô thị cổ Hội An 2012–2025, các chuyên gia đề xuất mô hình phát triển theo hướng mỗi phường là một “điểm sáng tạo” trong hệ sinh thái văn hóa của Đà Nẵng.
Theo đó, phường Hội An có thể trở thành trung tâm trình diễn, kể chuyện di sản và lưu trú nghệ thuật. Làng nghề Thanh Hà, Kim Bồng, Trà Quế tiếp tục giữ vai trò sáng tạo thủ công và sản xuất nghề truyền thống. Khu vực Cửa Đại, Cẩm An, Cẩm Thanh phát triển du lịch sinh thái – ẩm thực – nghệ thuật biển.
Dựa trên lợi thế đó, Đà Nẵng và Hội An có thể hình thành mô hình “song trục sáng tạo”: Đà Nẵng hướng tới trở thành thành phố sáng tạo UNESCO trong lĩnh vực nghệ thuật truyền thông, riêng khu vực Hội An tiếp tục là trung tâm di sản – thủ công – nghệ thuật truyền thống. Sự kết hợp này không chỉ tăng sức hút du lịch mà còn mở ra hướng phát triển kinh tế văn hóa mới, bền vững và có chiều sâu.
Phường Hội An, với vị trí trung tâm di sản và tiềm năng sáng tạo mạnh mẽ, đang đứng trước cơ hội bước vào giai đoạn phát triển mới: vừa gìn giữ “linh hồn” phố cổ, vừa kiến tạo không gian sáng tạo mang bản sắc riêng, đóng góp vào chiến lược phát triển đô thị thông minh, văn hóa và xanh của Đà Nẵng trong thập kỷ tới.