Có hơn 9km đường biên giới giáp Lào, vùng đất rộng lớn phía Bắc Nghệ An sẽ được định hình thành không gian thương mại mới của vùng sau sáp nhập
Với lợi thế biên giới và bản sắc văn hóa phong phú, vùng đất phía Tây Bắc Nghệ An đặt mục tiêu xây dựng mô hình tăng trưởng phù hợp trong giai đoạn mới.
Trung tâm mới của miền Tây Bắc Nghệ An sau sáp nhập hành chính
Xã Quế Phong mới (Nghệ An) được hình thành trên cơ sở sáp nhập bốn đơn vị hành chính cũ gồm Nậm Giải, Châu Kim, Mường Nọc và thị trấn Kim Sơn (thuộc huyện Quế Phong cũ). Với diện tích tự nhiên hơn 276 km², dân số gần 23.000 người và 31 xóm, bản – trong đó đồng bào dân tộc thiểu số chiếm hơn 74%, Quế Phong được xác định là trung tâm tổng hợp của khu vực về kinh tế, văn hóa – xã hội, hành chính công và thương mại – dịch vụ của vùng. Vị trí địa lý đặc biệt khi có hơn 9 km đường biên giới tiếp giáp tỉnh Hủa Phăn (Lào) càng tăng thêm ý nghĩa chiến lược cho địa phương.
Những năm gần đây, phong trào “Dân vận khéo” gắn với xây dựng đời sống văn hóa, đô thị văn minh lan tỏa sâu rộng. Minh chứng rõ nhất là chương trình xây mới và sửa chữa 508 căn nhà cho hộ nghèo, thể hiện tinh thần đoàn kết và sức mạnh cộng đồng. Cùng với đó, nhiều mô hình bảo tồn bản sắc văn hóa, gìn giữ phong tục truyền thống được duy trì, tạo nền tảng quan trọng cho việc phát triển xã hội bền vững.
Trên lĩnh vực kinh tế, Quế Phong đạt những bước tiến quan trọng. Năm 2025, tổng giá trị sản xuất đạt gần 1.924 tỷ đồng, thu nhập bình quân tăng từ 27,98 triệu đồng năm 2020 lên 41,34 triệu đồng. Cơ cấu kinh tế chuyển dịch theo hướng tích cực, trong đó công nghiệp – xây dựng chiếm tỷ trọng lớn nhất, tiếp đến là thương mại – dịch vụ và nông – lâm – thủy sản.
Nông nghiệp duy trì ổn định với gần 8.000 tấn lương thực, diện tích nuôi trồng thủy sản 88 ha cho sản lượng 58,5 tấn; độ che phủ rừng đạt trên 74%. Các sản phẩm đặc trưng như chè hoa vàng, rượu men lá, thịt chua Cường Hoài được công nhận OCOP, góp phần nâng cao giá trị sản xuất. Lĩnh vực thương mại – dịch vụ phục hồi nhanh với 579 hộ kinh doanh và 49 doanh nghiệp, trong đó chợ trung tâm Kim Sơn (công trình gần 130 tỷ đồng) đóng vai trò quan trọng trong giao thương của xã.
An ninh biên giới luôn được Quế Phong coi trọng. Tình hình an ninh chính trị, trật tự an toàn xã hội ổn định; các đợt huấn luyện, diễn tập và tuyển quân đều đạt chỉ tiêu. Mô hình “Xã sạch về ma túy” triển khai hiệu quả, trong khi hoạt động tuần tra biên giới thường xuyên góp phần duy trì tuyến biên giới hòa bình, hợp tác hữu nghị với tỉnh Hủa Phăn.
Định hướng phát triển trung tâm vùng và khai thác thế mạnh văn hóa – du lịch
Bước sang giai đoạn 2025–2030, xã Quế Phong xác định mô hình tăng trưởng theo hướng “Công nghiệp – Dịch vụ – Nông nghiệp”. Việc ứng dụng khoa học – công nghệ trong sản xuất nông, lâm nghiệp, thúc đẩy chuyển đổi số trong quản lý và thương mại được xem là trụ cột giúp nâng cao năng suất và hiệu quả kinh tế. Hai đột phá trọng tâm được đặt ra gồm: xây dựng hạ tầng số, đẩy mạnh chuyển đổi số; phát huy lợi thế để phát triển tiểu thủ công nghiệp, thương mại – dịch vụ gắn với bảo tồn giá trị văn hóa và mở rộng du lịch.
Hệ thống hạ tầng thương mại – dịch vụ tiếp tục được đầu tư theo hướng đồng bộ, hiện đại. Chợ trung tâm, các mô hình homestay, khu lưu trú và dịch vụ cộng đồng đang dần hình thành không gian kinh tế – văn hóa mới. Việc thu hút doanh nghiệp đầu tư, đặc biệt trong lĩnh vực du lịch – dịch vụ, là hướng đi quan trọng nhằm chuyển dịch cơ cấu kinh tế và tạo việc làm cho người dân địa phương.
Song song với phát triển kinh tế, Quế Phong là vùng đất giàu bản sắc văn hóa, sở hữu nhiều lễ hội truyền thống như Lồng Tồng, Xăng Khan, Đền Chín Gian,... Trong đó hai lễ hội đã được công nhận là Di sản văn hóa phi vật thể quốc gia. Đây là lợi thế lớn để địa phương phát triển du lịch văn hóa – trải nghiệm, góp phần quảng bá hình ảnh miền Tây Bắc Nghệ An đến du khách gần xa.
Với vị trí cửa ngõ biên giới, tiềm năng văn hóa phong phú và định hướng phát triển rõ ràng, Quế Phong đang từng bước khẳng định vai trò là hạt nhân lan tỏa cho toàn vùng. Mục tiêu của xã là xây dựng một địa phương giàu đẹp, văn minh, bền vững, trở thành trung tâm năng động của miền Tây Bắc Nghệ An trong những năm tới.