Ngân hàng Nhà nước siết quản lý nợ xấu, yêu cầu ngân hàng bán nợ cho VAMC khi chạm ngưỡng 3%
Ngân hàng Nhà nước dự kiến yêu cầu các tổ chức tín dụng có tỷ lệ nợ xấu từ 3% trở lên phải bán nợ cho VAMC, nhằm kiểm soát rủi ro và đảm bảo an toàn hệ thống.
Bán nợ bắt buộc khi tỷ lệ nợ xấu vượt 3%
Ngân hàng Nhà nước Việt Nam (NHNN) vừa công bố Dự thảo Nghị định về thành lập, tổ chức và hoạt động của Công ty Quản lý tài sản của các tổ chức tín dụng Việt Nam (VAMC), cùng Dự thảo Thông tư hướng dẫn thực hiện Nghị định này.
Theo khoản 5 Điều 14 của Dự thảo Nghị định, các tổ chức tín dụng Việt Nam có tỷ lệ nợ xấu từ 3% trở lên hoặc mức khác do Thống đốc NHNN quy định sẽ bắt buộc phải bán nợ xấu cho VAMC. Nếu không thực hiện, NHNN sẽ xem xét áp dụng các biện pháp xử lý phù hợp, tùy theo mức độ vi phạm.
Trên cơ sở kết quả thanh tra, kiểm toán và định giá, các tổ chức tín dụng phải chuyển nhượng nợ xấu sang VAMC để đưa tỷ lệ nợ xấu về mức an toàn, đồng thời trích lập dự phòng rủi ro theo Nghị định 86/2024/NĐ-CP, đảm bảo tuân thủ các tỷ lệ an toàn hoạt động và phương án tái cơ cấu đã được NHNN phê duyệt.
Theo Dự thảo Thông tư hướng dẫn, trường hợp bán nợ xấu theo yêu cầu của NHNN, VAMC sẽ mua bằng trái phiếu đặc biệt – tương tự cơ chế đã áp dụng trong giai đoạn trước đây nhưng có quy định chi tiết hơn về định giá, tiêu chuẩn khoản nợ và trách nhiệm của bên bán.
Theo Dự thảo, các khoản nợ được VAMC mua theo giá trị thị trường phải đáp ứng một số điều kiện chặt chẽ như:
- Có tài sản bảo đảm hợp pháp, hồ sơ pháp lý đầy đủ;
- Khách hàng vay còn tồn tại tại thời điểm giao dịch;
- Khoản nợ chưa được sử dụng làm tài sản bảo đảm cho nghĩa vụ tài chính khác;
- Tài sản bảo đảm không vướng tranh chấp pháp lý, thi hành án hoặc phá sản.
Giá mua nợ sẽ do các bên thỏa thuận trên cơ sở định giá độc lập và phù hợp với điều kiện thị trường tại thời điểm giao dịch.
VAMC được phép phát hành trái phiếu hoặc trái phiếu đặc biệt để thanh toán cho tổ chức tín dụng khi mua nợ. Việc phát hành được thực hiện riêng lẻ, tùy theo nhu cầu thực tế và kế hoạch kinh doanh của VAMC.
Mỗi trái phiếu hoặc trái phiếu đặc biệt gắn liền với từng khoản nợ xấu cụ thể. Nếu khoản nợ là khoản cấp tín dụng hợp vốn, VAMC sẽ phát hành trái phiếu tương ứng cho từng tổ chức tín dụng hoặc chi nhánh ngân hàng nước ngoài tham gia.
Tổ chức tín dụng và chi nhánh ngân hàng nước ngoài nắm giữ trái phiếu hoặc trái phiếu đặc biệt của VAMC có các quyền và nghĩa vụ cụ thể:
- Khi tính tỷ lệ an toàn vốn tối thiểu (CAR), hệ số rủi ro đối với trái phiếu VAMC là 0%, còn trái phiếu đặc biệt là 20%;
- Được sử dụng trái phiếu đặc biệt để mua lại khoản nợ đã bán cho VAMC;
- Có thể thế chấp trái phiếu, trái phiếu đặc biệt để vay tái cấp vốn tại NHNN;
- Được sử dụng trái phiếu VAMC trong nghiệp vụ thị trường mở.
Quy định này giúp các ngân hàng linh hoạt hơn trong quản lý bảng cân đối kế toán, đồng thời tăng khả năng thanh khoản và huy động vốn khi phải bán nợ xấu bắt buộc.
Theo kế hoạch, Nghị định về thành lập, tổ chức và hoạt động của VAMC cùng Thông tư hướng dẫn sẽ được ban hành trong tháng 10/2025 và có hiệu lực ngay sau đó.
Bức tranh lợi nhuận và chất lượng tài sản ngành ngân hàng quý III/2025
Tính đến ngày 22/10, đã có 11 ngân hàng thương mại công bố báo cáo tài chính quý III/2025. Điểm chung đáng chú ý là toàn bộ đều ghi nhận tăng trưởng lợi nhuận dương, cho thấy nền tảng phục hồi và hiệu quả hoạt động của hệ thống tiếp tục được củng cố.
Các ngân hàng lớn như Techcombank, VPBank, ACB tiếp tục dẫn đầu về quy mô lợi nhuận, trong khi nhóm ngân hàng tầm trung như LPBank, SHB, Nam A Bank, KienlongBank duy trì đà tăng ổn định, đạt kết quả cao nhất trong nhiều năm. Một số nhà băng quy mô nhỏ như PGBank, BAOVIET Bank, VietABank, NCB cũng ghi nhận mức tăng trưởng vượt kỳ vọng, phản ánh sự lan tỏa tích cực trong toàn ngành.
Song song với tăng trưởng lợi nhuận, chất lượng tài sản được cải thiện rõ rệt. Hầu hết các ngân hàng đều kiểm soát tỷ lệ nợ xấu dưới 3%, nằm trong ngưỡng an toàn theo quy định của Ngân hàng Nhà nước.
ACB và Techcombank giữ vị thế nhóm đầu ngành với nợ xấu quanh mức 1% – 1,2%. LPBank, KienlongBank, SHB duy trì nợ xấu dưới 2%, phản ánh năng lực quản trị rủi ro tốt. VPBank, Nam A Bank, PGBank có nợ xấu 2,2% – 2,8%, song đều giảm so với quý trước nhờ tăng trích lập dự phòng và cơ cấu lại danh mục tín dụng.
Nhìn chung, kết quả quý III/2025 cho thấy bức tranh ngành ngân hàng khởi sắc cả về lợi nhuận lẫn chất lượng tài sản. Dù môi trường kinh tế còn nhiều biến động, đa số tổ chức tín dụng đã củng cố bộ đệm dự phòng rủi ro, gia tăng CASA và cải thiện hiệu quả vốn, tạo nền tảng vững chắc cho giai đoạn tăng trưởng cuối năm.