Khi dòng tiền không còn “dễ dãi”, vị thế của nhà đầu tư tổ chức trong nước được nâng tầm

Bước sang quý III/2026, kinh tế Việt Nam vẫn giữ được nhiều điểm sáng như GDP quý I tăng 7,8%, PMI duy trì trên 50 điểm, xuất khẩu và FDI tiếp tục tăng. Tuy nhiên, thị trường chứng khoán lại cho thấy một trạng thái khác: chỉ số đi lên nhưng độ lan tỏa yếu, thanh khoản giảm và dòng tiền ngày càng chọn lọc.

Từ cuộc trao đổi trong chương trình Phố Tài chính trên VTV8, Bà Nguyễn Thị Hằng Nga, CFA, Tổng giám đốc Công ty TNHH Quản lý Quỹ Đầu tư Chứng khoán Vietcombank (VCBF) cho rằng đây là giai đoạn cấu trúc dòng tiền đang thay đổi rõ theo hướng bền vững hơn, với vai trò ngày càng lớn của các quỹ và nhà đầu tư tổ chức nội địa

Chỉ số tăng nhưng dòng tiền không còn “dễ dãi” như trước

Theo bà Nguyễn Thị Hằng Nga, đến ngày 25/5/2026, VN-Index tăng 5,7% từ đầu năm và tăng 18,5% so với vùng đáy ngày 23/3. Nhưng mức tăng này chủ yếu được dẫn dắt bởi một số cổ phiếu vốn hóa lớn. Nhìn trên diện rộng, gần 67% số cổ phiếu trên HOSE vẫn có thị giá thấp hơn cuối năm 2025. Điều đó cho thấy thị trường đang tăng theo chiều hẹp, thay vì lan tỏa đồng đều.

Một điểm đáng chú ý khác là thanh khoản. Dù giá trị giao dịch bình quân mỗi phiên vẫn quanh mức 20.000 tỷ đồng, bà Nga cho rằng dòng tiền đang yếu đi so với giai đoạn trước. Trong bối cảnh vĩ mô còn nhiều biến số, đây vẫn là mức giao dịch khá tích cực, nhưng nó cũng phản ánh tâm lý thận trọng hơn của nhà đầu tư. Nói cách khác, tiền vẫn ở lại thị trường, nhưng không còn “dễ dãi” như trước.

Điều thú vị là diễn biến giá cổ phiếu hiện lại trái ngược khá rõ với bức tranh lợi nhuận doanh nghiệp. Theo tổng hợp từ các doanh nghiệp niêm yết trên ba sàn, lợi nhuận sau thuế thuộc về cổ đông công ty mẹ trong quý I/2026 tăng 36,9% so với cùng kỳ.

Nếu loại trừ khối ngân hàng và nhóm Vingroup, con số này còn lên tới 62,9%. Trong khi đó, P/E của VN-Index hiện quanh 15 lần; nếu loại trừ VIC, thị trường chỉ giao dịch ở mức hơn 12 lần. Nhiều ngành như bán lẻ, thực phẩm - đồ uống hay ngân hàng vẫn đang thấp hơn định giá bình quân 10 năm. Theo bà Nga, đây là tín hiệu cho thấy cơ hội đầu tư dài hạn vẫn còn khá rõ.

Từ thực tế này, cấu trúc dòng tiền đang thay đổi. Khi thị trường không còn tăng đồng loạt, việc đầu tư hiệu quả phụ thuộc nhiều hơn vào khả năng chọn doanh nghiệp và bám sát diễn biến ngành. Theo bà Nga, đó cũng là lý do ngày càng nhiều nhà đầu tư cá nhân chuyển sang ủy thác qua quỹ mở thay vì tự giao dịch. Thị trường càng phân hóa, nhu cầu tìm đến các tổ chức đầu tư chuyên nghiệp càng lớn.

Nhà đầu tư tổ chức nội địa sẽ là bệ đỡ lớn hơn của thị trường

Theo đánh giá của VCBF, những cú sốc giá năng lượng do yếu tố địa chính trị thường mang tính tạm thời. Giá cả thường sẽ hạ nhiệt khi căng thẳng dịu xuống và chuỗi cung ứng điều chỉnh xong. Vì vậy, bà Nguyễn Thị Hằng Nga cho rằng các biến động hiện nay khó làm thay đổi đáng kể triển vọng trung và dài hạn của kinh tế Việt Nam. Trong bối cảnh toàn cầu nhiều bất định, Việt Nam vẫn là điểm đến tương đối ổn định với dòng vốn đầu tư.

Dù vậy, thị trường ngắn hạn vẫn chịu sức ép từ mặt bằng lãi suất cao và việc khối ngoại liên tiếp bán ròng. Theo bà Nga, lãi suất sẽ sớm tìm được vùng cân bằng hơn, còn định giá doanh nghiệp sẽ ngày càng hấp dẫn hơn nếu lợi nhuận tiếp tục tăng trưởng.

Nhiều doanh nghiệp niêm yết lớn trong các ngành như ngân hàng, bán lẻ, công nghệ, xây dựng, vật liệu xây dựng hay chứng khoán vẫn đặt kế hoạch tăng trưởng trên 15% cho năm 2026. Đây là cơ sở để các quỹ duy trì cách tiếp cận kỷ luật, ưu tiên các doanh nghiệp có bảng cân đối lành mạnh, lợi thế cạnh tranh rõ và năng lực thực thi tốt.

Ở góc độ dài hạn, bà Nga cho rằng thị trường chứng khoán Việt Nam muốn phát triển bền vững thì phải tăng nhanh tỷ trọng nhà đầu tư tổ chức. Tại các thị trường phát triển, nhóm này thường chiếm 60%–80% giá trị giao dịch, trong khi ở Việt Nam mới khoảng 10%–15%.

Vì vậy, việc tái cấu trúc cơ cấu nhà đầu tư và phát triển ngành quỹ là yêu cầu rất quan trọng. Theo bà, quỹ đầu tư nội địa chính là bệ đỡ bền vững nhất cho thị trường, vì đây là nguồn vốn dài hạn, ít bị chi phối bởi tâm lý ngắn hạn của đám đông.

Bà Nga cũng đánh giá cao các thay đổi chính sách gần đây, như miễn thuế thu nhập cá nhân cho chuyển nhượng chứng chỉ quỹ mở nếu nắm giữ từ 2 năm trở lên, hay khung pháp lý mới cho các quỹ thị trường tiền tệ và quỹ cơ sở hạ tầng. Bên cạnh đó, quỹ hưu trí cũng được xem là cấu phần rất quan trọng.

Theo bà, quỹ hưu trí không chỉ giúp người lao động hình thành thói quen tích lũy sớm và đầu tư có kỷ luật, mà còn tạo ra một nguồn vốn dài hạn rất quan trọng cho thị trường chứng khoán. Khi có thêm quỹ hưu trí, bảo hiểm và các định chế đầu tư nội địa mạnh hơn, thị trường sẽ chuyên nghiệp hơn và bớt biến động theo tâm lý đám đông.

Dù vậy, quy mô quỹ hưu trí bổ sung tại Việt Nam hiện vẫn rất nhỏ, mới khoảng 2.200 tỷ đồng với gần 28.500 người tham gia. Việc Nghị định 85/2026/NĐ-CP có hiệu lực từ ngày 10/5/2026 được kỳ vọng sẽ tạo lực đẩy mới cho mảng này.

Nhìn dài hạn, bà Nguyễn Thị Hằng Nga cho rằng câu chuyện của thị trường chứng khoán Việt Nam không chỉ nằm ở việc VN-Index sẽ lên bao nhiêu điểm.

Quan trọng hơn là thị trường có thể chuyển mình từ một thị trường còn nặng tính cá nhân, ngắn hạn sang một thị trường có chiều sâu hơn, nhiều nhà đầu tư tổ chức hơn, hàng hóa tốt hơn và vai trò lớn hơn trong nền kinh tế.

Theo bà, sự lớn mạnh của các nhà đầu tư tổ chức nội địa sẽ ngày càng rõ nét, trở thành bệ đỡ vững chắc giúp thị trường phát triển bền vững hơn trong những năm tới.