Bộ Tài chính siết lại quy định lãi vay tại các dự án PPP

Cập nhật: 10:30 | 09/08/2016 Theo dõi KTCK trên

Việc kiểm soát lãi suất vay theo Thông tư 166 của Bộ Tài chính áp dụng đối với việc quyết toán các hợp đồng dự án đối tác công-tư (PPP) sau 5 năm áp dụng, nay đã được thay thế bằng quy định mới, theo hướng giảm lãi suất vốn vay tại các dự án này và bắt buộc nhà đầu tư phải thực hiện.

bo tai chinh siet lai quy dinh lai vay tai cac du an ppp


Tại một trạm thu phí BOT


Thông thường, tại các dự án đầu tư mà nhà đầu tư bỏ chi phí (trong đó phải tính toán cả dòng tiền, lãi suất…) để làm dự án và thu lợi thì nhà nước không có quyền can thiệp.

Song tại các dự án PPP, đặc biệt là dự án BOT (xây dựng-kinh doanh-chuyển giao) thì nhà nước phải tham gia vào toàn bộ vòng đời dự án, từ khi lập dự án đến khi nhà đầu tư thu phí, hoàn vốn và bàn giao lại dự án cho nhà nước. Hay nói khác, là nhà đầu tư ứng tiền thay nhà nước để làm dự án, sau khi hoàn vốn và đảm bảo lợi nhuận thì trả lại dự án cho nhà nước. Nhà đầu tư thu phí của dân thay cho nhà nước trong thời hạn quy định của hợp đồng nên các cơ quan nhà nước phải kiểm soát hợp đồng dự án là điều tất yếu, nhất là trong các trường hợp chỉ định thầu dự án.

Để có cơ sở thẩm định dự án và quyết toán hợp đồng dự án (nhằm tính ra vòng đời cho phép nhà đầu tư thu phí), Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư số 166/2011 quy định về quản lý, sử dụng chi phí chuẩn bị dự án và kinh phí hoạt động của cơ quan nhà nước có thẩm quyền, một số chỉ tiêu tài chính của hợp đồng dự án, điều kiện và phương thức thanh toán cho nhà đầu tư BT, BOT…

Trong văn bản này, quy định về việc kiểm soát lãi suất vay yêu cầu cơ quan quản lý nhà nước phải lấy thông tin về lãi suất của nhiều tổ chức tín dụng khác nhau (mỗi nhà đầu tư được quyền lựa chọn 3 ngân hàng theo quy định của hợp đồng) để làm căn cứ tính lãi. Mức lãi này là lãi suất cho vay trung hạn cùng kỳ của ba tổ chức nêu trên. Hoặc nhà đầu tư có thể chọn cách thứ hai là mức lãi suất vay hợp lý được xác định tối đa không quá 1,3 lần mức lãi suất trái phiếu Chính phủ (TPCP) có kỳ hạn dài nhất tại thời điểm gần nhất với thời điểm đàm phán hợp đồng.

Tuy nhiên, việc cung cấp thông tin về lãi suất cho vay của các ngân hàng cho cơ quan quản lý nhà nước không phải là bắt buộc theo quy định. Do đó, việc phúc đáp văn bản đề nghị cung cấp thông tin lãi suất của các ngân hàng rất chậm trễ và không đầy đủ. Mặt khác, việc xác định mức lãi suất bình quân 3 ngân hàng cũng gặp khó khăn do ở một số thời điểm, các ngân hàng chỉ đưa ra mức trần lãi suất, lãi suất cho từng đối tượng khách hàng theo chính sách của từng ngân hàng, chi nhánh ngân hàng.

Nay, để làm cho vấn đề lãi suất vay phản ánh đúng tình hình chi phí dự án BOT, BT, Bộ Tài chính đã ban hành Thông tư 55/2016, thay đổi một số nội dung về quản lý tài chính đối với dự án đầu tư PPP và chi phí lựa chọn nhà đầu tư.

Tại thông tư được áp dụng từ 5-5-2016 này quy định lãi suất vay vốn đầu tư các dự án không được vượt quá 1,3 lần mức bình quân của lãi suất TPCP có kỳ hạn 10 năm phát hành qua đấu thầu trong thời gian 3 tháng trước thời điểm đàm phán hợp đồng dự án.

Lấy ví dụ, lãi suất TPCP kỳ hạn 10 năm hiện hành ở mức 7%/năm thì lãi suất nhà đầu tư đi vay để đưa vào hợp đồng BOT sẽ không quá 9,1%/năm.

Quy định này khiến các nhà đầu tư phản ứng vì cho rằng lãi suất vay để làm dự án tùy theo đối tượng, uy tín của nhà đầu tư, tùy theo thị trường tại thời điểm vay và đều cao hơn lãi suất trần mà Bộ Tài chính quy định như trên.

Nhưng xét ở góc độ cơ quan quản lý, tại báo cáo hồi cuối tháng 6-2016 của Bộ Giao thông Vận tải (GTVT) trình Chính phủ, bộ thừa nhận là các nhà đầu tư hiện nay chủ yếu là doanh nghiệp trong nước. Nhiều nhà đầu tư chưa am hiểu sâu về PPP, chưa xem xét lượng hóa rủi ro, đồng thời hạn chế về kinh nghiệm quản lý đầu tư, vận hành khai thác. Một số nhà đầu tư có thể vì mục tiêu lợi nhuận nên quá trình tổ chức, thực hiện còn những tồn tại, hạn chế.

Trong khi đó, nguồn tín dụng cho vay dài hạn của các ngân hàng trong nước đã ở mức cao, huy động chủ yếu từ nguồn ngắn hạn để cho vay dài hạn. Một số ngân hàng hay chi nhánh ngân hàng chưa phân tích, đánh giá đầy đủ về rủi ro trong quá trình thẩm định, ký hợp đồng tài trợ vốn cho dự án. Trong quá trình thực hiện dự án còn chưa quan tâm đúng mức đến quá trình kiểm soát cấp phát vốn, giải ngân… nên thiếu minh bạch, ảnh hưởng đến dự án và người trả phí.

Từ những nhận định của Bộ GTVT, việc áp dụng mức lãi suất mới của Bộ Tài chính nhằm kiểm soát chặt hơn nữa chi phí, lãi vay của các nhà đầu tư khi được chỉ định thầu các dự án BOT là cần thiết.

Theo thông tin của Bộ Xây dựng, suất đầu tư ở các dự án BOT (đoạn quy mô mặt cắt ngang trung bình 20,5m) có giá xây dựng tổng hợp khoảng 26,63-33,50 tỉ đồng/km. Giá xây dựng ở các dự án vốn TPCP khoảng 29,78-37,67 tỉ đồng/km. Tuy nhiên giá của các dự án BOT chưa bao gồm chi phí lãi vay trong quá trình xây dựng. Và nếu tính đúng, tính đủ thì tương đương với chi phí các dự án dùng vốn nhà nước.



Theo Thời báo Kinh tế Sài Gòn

Tin liên quan